Zelfde programma, dezelfde twee jaar, dezelfde instructies. De testosterongroep won 0,4 kg spier en verloor 4,6 kg vet. De placebogroep verloor 1,3 kg spier en 1,9 kg vet.
Je bent niet lui en aan je voeding ligt het ook niet. Je traint vier of vijf keer per week. Je weet hoe een zware set voelt. En toch schuift de spiegel al een tijd de verkeerde kant op, en als de weegschaal eindelijk beweegt, neemt hij het verkeerde weefsel mee.
Die ervaring heeft een gemeten tegenhanger in de onderzoeksdata, en het is een van de schoonste resultaten in dit vakgebied.
Twee groepen, één identiek programma, twee jaar
Het T4DM-onderzoek randomiseerde 1007 mannen van 50 tot 74 jaar. Ze droegen allemaal te veel gewicht rond het middel. Ze liepen allemaal een hoog metabool risico. Iedere man kreeg hetzelfde leefstijlprogramma en werd twee jaar gevolgd. De helft kreeg daarnaast testosteron. De helft kreeg placebo.
Wat er met hun lichaam gebeurde:
- Testosterongroep: won 0,4 kg spier, verloor 4,6 kg vet.
- Placebogroep, hetzelfde programma: verloor 1,3 kg spier en 1,9 kg vet.
Lees die spierregel nog eens, niet de vetregel
Het vetgetal wordt het vaakst geciteerd. Dat is niet het interessante getal. Het interessante getal is of er een plus of een min voor de spier staat. De ene groep bouwde op terwijl hij afviel. De andere brak zichzelf af terwijl hij afviel. Zelfde sportschool, zelfde eten, dezelfde twee jaar, tegengestelde richting op het weefsel dat bepaalt hoe je je in je latere decennia beweegt.
Dit is een verschuiving in lichaamssamenstelling, gemeten onder onderzoeksomstandigheden en niet beloofd in een advertentie. Het verklaart ook iets wat mannen in deze situatie zelden te horen krijgen: de inspanning is echt, en de hormonale omgeving waarin die inspanning landt bepaalt wat de inspanning oplevert.
Wat het onderzoek verder in beweging bracht
In datzelfde onderzoek verlaagde twee jaar behandeling met testosteron het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 met ongeveer 40 procent bovenop het leefstijlprogramma alleen, bij mannen die al een hoog metabool risico liepen. Ook de seksuele functie en de botdichtheid verbeterden.
Twee dingen houden dat van de voorpagina. De formele analyse liet zien dat het diabeteseffect vooral werd gedreven door de afname van vetmassa: het hormoon werkte dus via de lichaamssamenstelling en niet via een aparte metabole truc. En het grotere TRAVERSE-onderzoek vond datzelfde effect niet op de overgang van prediabetes naar diabetes. Testosteron is geen diabetesmiddel, en zo wordt het hier ook niet gepresenteerd.
De eerdere Testosterone Trials, bij 788 mannen van 65 jaar en ouder, vonden verbetering van de seksuele functie, van bloedarmoede en van de botdichtheid, met enige winst op stemming en loopafstand, en geen betekenisvol effect op het denkvermogen in het algemeen of op vitaliteit. Echte winst, bescheiden winst, in een zorgvuldig geselecteerde groep.
De veiligheidsvraag, in één alinea
TRAVERSE was het cardiovasculaire veiligheidsonderzoek waar de toezichthouders om vroegen. Het volgde 5246 mannen en vond geen verschil in grote hartproblemen, in sterfte in het algemeen of in prostaatkanker ten opzichte van placebo. Dat is de geruststelling waar dit vakgebied twee decennia op heeft gewacht. Het is niet hetzelfde als zeggen dat er niets in de gaten gehouden hoeft te worden.
De stukken die de brochure nooit halen
In T4DM haalde 22 procent van de mannen op testosteron een hematocriet van 0,54 of hoger, tegenover 1 procent op placebo. Hematocriet is de dikte van je bloed. Bij herhaalde meting zakte die vaak weer, en uiteindelijk stopte maar ongeveer 5 procent van de behandelde groep erom, maar 22 procent is geen afrondingsfout. Het is een getal waar iemand naar moet kijken.
En toen de behandeling in T4DM stopte, duurde het herstel van de eigen hormoonas van het lichaam zes tot twaalf maanden. Dat is geen argument tegen wat dan ook. Het is een argument om vooraf te begrijpen waar je aan begint, zeker als je nog kinderen wilt, en niet achteraf.
De vraag die nog niemand heeft beantwoord
Bij fors gewichtsverlies verdwijnt naast het vet ook een flinke hoeveelheid spiermassa. Naast het vet verdwijnt er ook een flinke hoeveelheid spiermassa, met mogelijke gevolgen voor kwetsbaarheid op latere leeftijd.
Testosteron is anabool, en T4DM liet zien dat het de samenstelling kan veranderen van wat je kwijtraakt. Of het spier beschermt tijdens snel gewichtsverlies is nooit in een gerandomiseerd onderzoek getest, en dat gat wordt hier niet mooier gemaakt dan het is. Wat het bewijs vandaag wel ondersteunt: krachttraining en voldoende eiwit terwijl je afvalt.
Of dit over jou gaat
Deze onderzoeken bestudeerden een bepaald soort man: ouder, gewicht rond het middel, hoog metabool risico, met een gemeten laag testosteron. Ze zeggen niet dat iedere oudere man behandeld moet worden. De auteurs van de overzichtsartikelen zijn er expliciet over: wordt een laag testosteron veroorzaakt door overgewicht, door andere aandoeningen of door medicijnen, dan pak je eerst die oorzaken aan en niet het hormoon.
Dus als je in de veertig bent, serieus traint en toch slap blijft, dan is T4DM geen portret van jou. Het is een demonstratie dat lichaamssamenstelling deels hormonaal is, en dat is een reden om je hormonen fatsoenlijk te laten uitlezen, geen reden om ook maar iets aan te nemen.
Deze site verkoopt niets en schrijft niets voor. Ze rapporteert wat de onderzoeken vonden, ook de uitkomsten die slecht uitkomen. De vragen die het waard zijn om uit te zoeken voordat hier iets persoonlijks van wordt, staan bij elkaar bij de veelgestelde vragen.