De meeste vrouwen krijgen nooit te horen dat ze zelf testosteron aanmaken. Toch is het zo. De eierstokken blijven het produceren nadat de oestrogeenproductie grotendeels is gestopt, en de daling verloopt geleidelijk in plaats van abrupt.
De richtlijn van de European Society of Endocrinology uit 2025 is helder over waar het bewijs stevig staat, en dat is smaller dan het internet beweert: aanhoudend weinig zin in seks waar je last van hebt, bij een vrouw na de overgang die al voldoende oestrogeen krijgt.
Dit is het hormoon dat óf volledig wordt weggewuifd óf wordt verkocht als het antwoord op alles. Geen van beide klopt.
Waar het bewijs echt sterk is
Bij aanhoudend weinig zin in seks waar je last van hebt, bij een vrouw na de overgang bij wie de oestrogeenkant al goed geregeld is, heeft testosteron serieuze steun uit onderzoek. Dat is de indicatie die de richtlijn onderschrijft, en voor de praktische details over dosering en controle verwijst hij artsen door naar het Global Consensus Position Statement over testosterontherapie bij vrouwen.
Uit die literatuur komen drie principes, en daar valt niet over te onderhandelen:
- Alleen fysiologische doseringen. Het doel is de waarden herstellen van een gezonde vrouw van vóór de overgang, niet daaroverheen gaan. Boven dat bereik behandel je niets meer, dan veroorzaak je bijwerkingen.
- Via de huid, niet geslikt. De toedieningsweg doet hier evenveel als bij oestrogeen.
- Gemeten, niet gegokt. De waarden worden bepaald vóór en tijdens de behandeling, juist omdat je het verschil tussen een fysiologische en een te hoge dosis niet kunt voelen.
Wat vrouwen zelf melden
Een onderzoek dat in 2025 verscheen in Archives of Women's Mental Health keek naar de bredere vraag. Onderzoekers van een gespecialiseerde overgangskliniek in het Verenigd Koninkrijk volgden 510 vrouwen die al hormoontherapie gebruikten en die daarnaast nog steeds weinig zin in seks hadden, samen met cognitieve klachten en een sombere stemming.
Na vier maanden testosteron via de huid, bovenop hun bestaande behandeling, meldde 52 procent verbetering van het libido, 47 procent van de stemming en 39 procent van het denken. De gemiddelde klachtenscores daalden met respectievelijk 33, 34 en 22 procent.
Lees dat zorgvuldig, want hóe je het leest is het hele punt. Dit zijn betekenisvolle cijfers en ze gaan over echte vrouwen. Ze komen ook uit een ongecontroleerd onderzoek, er was dus geen placebogroep, en in een vakgebied waar de placeborespons van 20 tot 50 procent loopt is dat geen formaliteit.
De eerlijke samenvatting is dus deze. Het bewijs voor het libido is sterk genoeg om naar te handelen. De signalen voor stemming en denkvermogen zijn interessant, ze sluiten aan bij wat vrouwen vertellen, en ze zijn nog niet bewezen. Wie je testosteron aanbiedt tegen hersenmist alsof dat een uitgemaakte zaak is, loopt vooruit op het bewijs.
Waar het niet voor is
De richtlijn zegt onomwonden dat het gebruik van testosteron voor andere effecten dan op het libido eerst onderzocht moet worden. Dat is een gat in de kennis, geen goedkeuring.
Het is niet aangetoond voor bot. Het is niet aangetoond voor spieren bij vrouwen. Het is niet aangetoond voor energie als losstaande klacht. En het is al helemaal geen vervanging voor de vraag of je schildklier, je ijzer, je slaap of je oestrogeen het eigenlijke probleem is, want bij heel veel vrouwen is dat precies wat er speelt.
Het praktische probleem, en dat is een echt probleem
In de meeste landen bestaat er geen middel dat speciaal voor vrouwen is geregistreerd. Wat er wel is, is gemaakt voor mannen, in mannendoseringen. Daar een fysiologische vrouwendosis uit halen vraagt dat je precies weet wat je doet, en juist daar veroorzaakt ondeskundig gerommel acne, verandering van de beharing en een lagere stem, die niet altijd terugdraait.
Dit is het sterkste argument in dit hele stuk voor de vraag bij wie je hiermee aanklopt. Niet omdat het hormoon gevaarlijk is, maar omdat de marge tussen een juiste en een schadelijke dosis smal is en van binnenuit onzichtbaar.
Is je zin in seks verdwenen en zit je daarmee, dan is dat een volwaardige medische klacht en er is bewijs voor het behandelen ervan. Wat het niet is, is een beslissing die je neemt op een forum, in een dosering die iemand heeft gegokt, zonder dat er iets gemeten wordt.
Voordat iemand aan testosteron begint
Een fatsoenlijke volgorde ziet er zo uit. Is de oestrogeenkant goed geregeld, want weinig zin bij te weinig oestrogeen is meestal een oestrogeenprobleem. Is er droogheid of pijn, want verlangen overleeft ongemak zelden, en dat wordt lokaal en apart behandeld. Is de slaap kapot. Is de stemming het eigenlijke probleem. Spelen er relatiefactoren of medicijnen mee, want verschillende veelgebruikte middelen remmen het verlangen rechtstreeks.
Pas als dat allemaal is doorlopen wordt de vraag over testosteron beantwoordbaar. Er meteen naartoe springen is hoe vrouwen belanden op een hormoon dat ze niet nodig hadden, voor een probleem dat het toch nooit ging oplossen.
Die volgorde is precies wat een specialistisch consult is. Is weinig zin de klacht die je nooit hardop tegen een arts hebt uitgesproken, zeg het dan op schrift, in het Nederlands of Engels, en laat het hele plaatje fatsoenlijk uitzoeken.