In een studie van twee jaar volgden 1007 mannen van 50 tot 74 jaar allemaal hetzelfde leefstijlprogramma. De mannen met testosteron kwamen er 0,4 kg spier bij en verloren 4,6 kg vet. De mannen op placebo verloren 1,3 kg spier en 1,9 kg vet.
Zelfde programma, dezelfde twee jaar, tegengestelde richting in het weefsel dat bepaalt hoe goed je later nog functioneert.
Je bent hier niet gaan lezen vanwege een bloeduitslag. Je bent gaan lezen omdat er iets stil werd. De zin die vroeger vanzelf ging. De kracht die er bij de derde set gewoon was. Een buik die niet meer reageert op wat er altijd hielp. En een moeheid waar een volle nacht slaap niets aan verandert.
Dat zijn geen vier losse klachten. Heel vaak is het één systeem, en testosteron zit daar ongeveer in het midden van. Hier staat wat de grote studies werkelijk laten zien over wat je kwijtraakt, en waar het bewijs ophoudt.
Het duidelijkste getal in dit vakgebied
De T4DM studie randomiseerde 1007 mannen van 50 tot 74 jaar, allemaal met gewicht rond het middel, allemaal met een hoog metabool risico. Iedere man kreeg hetzelfde leefstijlprogramma. De helft kreeg daarnaast testosteron. Het liep twee jaar.
De placebogroep, op precies hetzelfde programma, verloor 1,3 kg spier en 1,9 kg vet. Leg die twee uitkomsten eens naast elkaar. De ene groep bouwde op terwijl hij afviel. De andere brak af terwijl hij afviel. Een weegschaal had beide mannen ongeveer hetzelfde verhaal verteld, en die weegschaal had ongelijk gehad over precies het punt dat telt.
Spier is geen ijdelheid, spier is reserve
Kracht is wat je door een ziekte heen sleept, door een lelijke val, door een slecht decennium. Je raakt het langzaam kwijt en vrijwel onzichtbaar, en daarom noemen mannen het moeite die niet meer loont in plaats van verlies. Dezelfde gewichten voelen zwaarder. Herstel kost een dag extra. Op geen enkele ochtend is er iets mis, en dan zijn er ineens jaren voorbij.
Dat is ook het type man dat hard traint en zacht blijft: het werk gaat erin, de samenstelling beweegt niet, en de verklaring staat niet in het trainingslogboek.
Bot, geruisloos, op de achtergrond
De eerdere Testosterone Trials onderzochten 788 mannen van 65 jaar en ouder en vonden verbetering van de botdichtheid. Zie dat minder als reclame voor een behandeling en meer als bewijs van wat er daarvoor aan de hand was. Bot is weefsel dat op hormonen reageert. Het wordt dunner zonder klachten, het doet geen pijn terwijl je het verliest, en het meldt zich meestal met een breuk op het slechtst denkbare moment.
De moeheid waar slapen niets aan doet
Dezelfde studies vonden verbetering van bloedarmoede. Testosteron jaagt de aanmaak van rode bloedcellen aan, dus als het daalt, kan het zuurstoftransport van je bloed meezakken. Dat is een mechanische vorm van vermoeidheid, en op tijd naar bed gaan doet daar niets tegen. Het is de klacht van de man die een volle nacht slaapt, vlak wakker wordt, en zich stilletjes is gaan afvragen of ouder worden gewoon zo voelt.
Hetzelfde mechanisme laat zich van de andere kant zien. In T4DM kwam 22 procent van de mannen op testosteron uit op een hematocriet van 0,54 of hoger, tegen 1 procent op placebo. Bloed dat te dik wordt is een reëel risico dat toezicht vraagt, en het is meteen het simpelste bewijs hoe direct dit hormoon het beenmerg aanstuurt.
De buik, en de lus die hem in stand houdt
Buikvet is geen passieve opslag. Vetweefsel zet testosteron om in oestrogeen, dat drukt het testosteron verder omlaag, en een lager testosteron werkt meer vet rond het middel in de hand. De lus loopt beide kanten op en trekt zichzelf aan.
Daarom is "val gewoon af" een lastiger advies dan het klinkt. Het is juist advies. Het is ook advies aan een man wiens eigen chemie precies tegenwerkt wat er van hem gevraagd wordt. Het ligt niet aan zijn discipline. Hij loopt tegen een helling op die steiler werd terwijl hij erop stond, en krijgt te horen dat hij niet zijn best doet.
De eerlijke grens. De mannen in T4DM waren ouder, zwaar rond het middel en hadden een hoog metabool risico. Niets in die studie zegt dat elke man boven de vijftig behandeld moet worden, en waar een laag testosteron komt door gewicht, andere ziekte of medicatie, pak je eerst de oorzaak aan.
Stemming, drive en concentratie, waar het bewijs dun wordt
Dit is het stuk dat de verkoopsites overslaan. De Testosterone Trials vonden winst voor het seksueel functioneren, enige winst voor stemming en loopafstand, en geen betekenisvol effect op het denken in het algemeen of op vitaliteit. Echte winst, bescheiden winst, bij zorgvuldig geselecteerde mannen.
Dus als je op je reserves loopt en hoopt dat één hormoon dat allemaal verklaart, dan steunt de gepubliceerde literatuur die hoop niet. Wie je iets anders vertelt, verkoopt je iets, en hier net doen alsof zou de snelste manier zijn om je tijd te verspillen.
Een lage uitslag is een bevinding, geen diagnose
Nu het deel dat echt telt, en meteen de reden om een lage waarde serieus te nemen in plaats van persoonlijk. Een laag testosteron is soms het eerste zichtbare teken van iets heel anders: een probleem in de hypofyse, een onbehandelde stofwisselingsziekte, slaapapneu, of een medicijn dat iets doet waar niemand rekening mee hield. Het hormoon is het symptoom, niet het verhaal.
Deze site verkoopt niets en schrijft niets voor. Hij bestaat zodat de man die hem leest scherpere vragen kan stellen aan degene die hem uiteindelijk onderzoekt. Twee van die vragen zijn het waard om vooraf te kennen: hoe de diagnose werkelijk gesteld wordt, en wat een bloedpanel eigenlijk meet.