In de Study of Women's Health Across the Nation was de mediane totale duur bij 1.449 vrouwen met opvliegers en nachtzweten 7,4 jaar. Ze hielden mediaan 4,5 jaar aan na de laatste menstruatie.
Bij de vrouwen van wie de klachten begonnen toen ze nog menstrueerden, liep het beloop mediaan langer dan 11,8 jaar. Mediaan betekent dat de helft van hen het nog langer had.
Bijna elke vrouw die dit leest heeft een versie gehoord van: geef het een jaar of twee. Reken nu eens uit wat 7,4 jaar gebroken nachten is.
Wat dat getal werkelijk zegt
SWAN is een groot, langlopend onderzoek dat vrouwen door de overgang heen volgde, en deze analyse keek naar vrouwen met frequente opvliegers en nachtzweten. Twee uitkomsten doen ertoe.
Eerst de totale duur. Een mediaan van 7,4 jaar, en dat betekent dat de helft van de vrouwen er langer last van had.
Ten tweede, en dit is het deel dat steevast wordt weggelaten, het moment waarop ze beginnen voorspelt hoe lang ze duren. Vrouwen van wie de klachten begonnen toen ze nog menstrueerden, en dat is de meerderheid, hadden het langste beloop van allemaal, mediaan langer dan 11,8 jaar. Juist die vrouwen krijgen het stelligst te horen dat het nog maar net begonnen is.
Waarom dit niet gaat over het even warm hebben
Als opvliegers alleen een paar warme minuten betekenden, viel het advies om te wachten te verdedigen. Zo werkt het niet.
Ze komen 's nachts. Je wordt om drie uur wakker, doorweekt, trekt iets droogs aan en ligt daar tot vijf of zes uur. Doe dat vier nachten per week, jarenlang, en alles op de lijst wordt erger: je concentratie, het woord dat je kwijt bent, je humeur, je eetlust, je zin, je veerkracht. Slaap staat niet naast de andere klachten. Slaap is de vloer eronder.
Ondertussen lopen de jaren door. Botverlies gaat het snelst van ongeveer een jaar voor je laatste menstruatie tot twee jaar erna. In datzelfde raam verplaatst vet zich naar binnen en verdwijnt spiermassa, met alle gevolgen voor je stofwisseling. En de klachten van droogheid en pijn bij het vrijen gedragen zich totaal anders dan de opvliegers, want die zakken niet weg met de tijd, die worden erger.
Uitzitten is dus geen neutrale opdracht. Het is de keuze om een afgebakend aantal jaren van je leven zo door te brengen, en ze door te brengen in het raam waarin de veranderingen eronder het hardst gaan.
Wat wel werkt, kort en eerlijk
Hormoontherapie vermindert opvliegers en nachtzweten met ongeveer 70 tot 90 procent, en voor deze klachten bestaat er niets effectievers. Begonnen binnen ongeveer tien jaar na de overgang, meestal voor je 60e, blijven de risico's laag. Die timing is geen detail, dat is het hele risicogesprek, en dat komt apart aan bod.
Kun je geen oestrogeen gebruiken, of wil je dat niet, dan houdt het gesprek daar allang niet meer op. Een nieuwere groep medicijnen die helemaal geen hormoon is, brengt opvliegers in onderzoek fors omlaag, en verschillende oudere niet-hormonale opties hebben echt bewijs achter zich. Ook daar is een apart stuk over.
Wat niet werkt is een lange lijst, en een groot deel daarvan wordt agressief verkocht. Het standpunt van The Menopause Society uit 2023 raadt paced breathing, koeltechnieken, het vermijden van triggers en supplementen en kruidenmiddelen hiervoor uitdrukkelijk niet aan. Een Cochrane-review uit 2013 over 43 onderzoeken vond geen enkel voordeel van fyto-oestrogenen, in welke vorm dan ook. In een onderzoek met 327 vrouwen gaven echte acupunctuur en nepacupunctuur ongeveer dezelfde verbetering van 40 procent.
Dat laatste cijfer verdient even aandacht. De placeborespons in onderzoek naar opvliegers ligt tussen 20 en 50 procent. Precies daarom hoort alles wat je verkocht wordt op grond van ervaringsverhalen in plaats van een gecontroleerd onderzoek te gelden als onbewezen, hoe oprecht de verkoper ook is.
Zeven jaar is geen fase. Dat is een decennium van je vijftiger jaren. De vraag is niet of je het kunt volhouden, want dat kun je. De vraag is waarom je dat zou doen, terwijl het alternatief een fatsoenlijke beoordeling is en een keuze op grond van bewijs.
De vraag die je beter kunt stellen
Niet hoe lang dit gaat duren. Dat getal heb je nu. De nuttige vraag luidt: wat zijn, gezien mijn verleden, mijn timing en mijn risico's, mijn werkelijke opties, en wat levert elke optie mij op?
Die vraag is te beantwoorden, maar alleen voor jou persoonlijk, en alleen door iemand die weet wat er speelt aan borstkanker in je familie en bij jezelf, aan trombose, aan botrisico, wat je bloeddruk doet en wat er al geprobeerd is. Een forum kan dat niet. Een pagina op internet ook niet, deze pagina inbegrepen.
Heb je het al die tijd uitgezeten, en verandert de rekensom hierboven hoe dat voelt, dan is dat het waard om iets mee te doen. Leg het voor aan de specialist en hoor binnen enkele dagen wat er voor jou geldt, in het Nederlands of Engels.