Een follow-up van 18 jaar bij ruim 27.000 vrouwen in het Women's Health Initiative liet zien dat hormoontherapie het risico om te overlijden niet verhoogde, niet door welke oorzaak dan ook, niet door hart- en vaatziekte en niet door kanker.
Eind 2025 haalde de Amerikaanse FDA de decennia oude zwaarste waarschuwingen over hart- en vaatziekte, borstkanker en dementie van veel hormoonproducten voor de overgang af. Dat is de zwaarste waarschuwing die een medicijn kan dragen, en hij is eraf gehaald.
Je draagt een angst met je mee die in 2002 op een persconferentie is gemaakt, en die je waarschijnlijk jaren heeft gekost.
Wat er in 2002 werkelijk gebeurde
Het Women's Health Initiative was een echt, groot, gerandomiseerd onderzoek, en het verdient respect in plaats van een schouderophalen. Wat er misging, zat in de berichtgeving en in de lezing.
De gecombineerde arm werd vroegtijdig gestopt en naar buiten gebracht met relatieve risicocijfers, zonder veel uitleg over wie er eigenlijk meededen. De gemiddelde deelneemster was al ruim voorbij de overgang. Slechts ongeveer 30 procent van de vrouwen was bij de start tussen de 50 en 59 jaar, en dat is nu juist de groep die hormoontherapie voor klachten zou willen. Veel deelneemsters waren eind zestig of zeventig en begonnen voor het eerst met een behandeling, ruim tien jaar na hun laatste menstruatie.
Die uitkomst werd vervolgens integraal toegepast op een vrouw van 52 met opvliegers. Op haar sloeg hij nooit.
De zorgvuldige lezing, twintig jaar later
Wat het bewijs nu ondersteunt, in gewone taal en met de ongemakkelijke delen erbij:
- Vroeg begonnen, binnen ongeveer tien jaar na de overgang en meestal voor je 60ste, laat hormoontherapie geen toename van hartziekte zien, en langlopende follow-up laat geen toename van de totale sterfte zien.
- Laat begonnen, eind zestig of in de zeventig, of meer dan tien jaar na de overgang, wordt het hart- en vaatbeeld minder gunstig. Timing is hier geen detail, het is het hele gesprek.
- Borstkanker. Gecombineerde therapie met oestrogeen plus progestageen verhoogt het risico licht, met ongeveer één extra geval per 1.000 vrouwen per gebruiksjaar. Oestrogeen alleen, voor vrouwen bij wie de baarmoeder is verwijderd, geeft een lager of geen extra risico. Dat getal is echt en het hoort in je afweging thuis. Het is ook niet het getal dat de meeste vrouwen denken te horen.
- Stolsels en beroerte. De toedieningsvorm maakt hier enorm veel uit, en die krijgt een eigen artikel. Via de mond en via de huid zijn niet dezelfde behandeling.
- Bot. De afname van botbreuken is een van de stevigste bevindingen in het hele gegevensbestand.
Op de klachten zelf vermindert hormoontherapie opvliegers en nachtelijk zweten met ongeveer 70 tot 90 procent. Er is niets anders in dit vakgebied met zo'n effect.
Wat die twintig jaar hebben gekost
Dit is het deel dat zelden wordt gezegd. Toen de spreekuren leegliepen, gingen vrouwen niet alleen onbehandeld door hun opvliegers heen. Ze gingen onbehandeld door precies het venster waarin botverlies het snelst gaat, waarin de lichaamssamenstelling verschuift, en waarin de klachten rond intimiteit zich vastzetten en daarna verder gaan.
Een hele generatie kreeg te horen dat ze iets moest verdragen wat ze niet hoefde te verdragen, op grond van een bevinding die niet over haar ging. Ben je 48 en lees je dit met stille woede, dan heb je daar recht op.
Veilig is geen eigenschap van een medicijn. Het is een eigenschap van een medicijn bij een bepaalde vrouw, op een bepaalde leeftijd, met een bepaalde voorgeschiedenis. Het eerlijke antwoord op is het veilig luidt: veilig voor wie, begonnen wanneer, gegeven hoe, en in plaats waarvan.
Waar het echt niet eenvoudig ligt
Niemand die serieus te nemen is zal je vertellen dat dit risicovrij is, en een site die dat wel doet verkoopt je iets.
Een eigen voorgeschiedenis van borstkanker verandert het gesprek volledig. Dat geldt ook voor doorgemaakte trombose, voor een beroerte, voor bepaalde leverziekten en voor onverklaard bloedverlies. Een hoog hart- en vaatrisico met afwijkende bloedvetten verandert het. Beginnen vele jaren na de overgang verandert het. In al die gevallen is het antwoord niet automatisch nee, maar het is zeker geen beslissing die je vanaf een website neemt.
Wat dit betekent voor je volgende afspraak
Je kent nu de vier vragen die je werkelijke risico bepalen, in plaats van die ene waarmee je bang bent gemaakt:
Hoe lang geleden je laatste menstruatie was. Of je nog een baarmoeder hebt. Je eigen voorgeschiedenis en die van je familie wat betreft borstaandoeningen en stolsels. En wat de klachten je op dit moment werkelijk kosten, want een afweging over risico betekent niets zonder de andere kant van de balans.
Leg die vier dingen voor aan iemand die dagelijks met hormonen werkt, en vraag om een echt antwoord voor jouw eigen situatie. Leg het voor aan de specialist, in het Engels of Nederlands, en stop met het baseren van deze beslissing op een krantenkop uit 2002.